Welkom op de website van harmonie K&S / Wij nodigen je uit de website door te nemen om een indruk van K&S te krijgen / K&S is een kleine vereniging en kan versterking gebruiken. Hoorn, trombone, tuba / bariton, bas / soesafoon zijn ondervertegenwoordigd. Daarnaast zijn klarinetten ook meer dan welkom!

 

Wat is nu eigenlijk een harmonieorkest? 

Simpel gezegd is een harmonieorkest een orkest bestaande uit houten- en koperen blaasinstrumenten en slagwerk. Bij orkesten wordt ook wel eens gebruik gemaakt van de contrabas, het enige strijkinstrument wat we kennen in de harmoniewereld.

Harmonie betekent letterlijk: samenklank, eensgezindheid, goede verhouding. Deze harmonie vind je in de opbouw van het orkest. Een trompet valt bijvoorbeeld onder het scherpe koper. Een trompettist is gemakkelijk in staat om bijvoorbeeld een klarinet te overstemmen. Vandaar dat een goed opgebouwd harmonieorkest veel meer klarinetten heeft dan bijvoorbeeld trompetten of saxofoons.

Het gaat uiteindelijk om de klank van het gehele orkest en niet om de klank van de afzonderlijke instrumenten.

 

Wat voor muziek wordt gespeeld? 

Bij een harmonieorkest wordt vaak gedacht aan klassieke muziek van bekende componisten als Mozart, Bach, Haydn of Verdi. Uiteraard wordt deze muziek ook gespeeld, maar een harmonieorkest kan eigenlijk alle soorten muziek spelen. Tijdens concerten is altijd goed te horen wat onze harmonie te bieden heeft. Bekende tunes uit TV-series, musicals en films, klassieke werken en popmuziek wisselen elkaar af.

 

Bij K&S wordt gespeeld op: 

dwarsfluit, piccolo, hobo, klarinet, basklarinet, altsaxofoon, tenorsaxofoon, baritonsaxofoon, trompet, hoorn, tuba, trombone, bas, pauken, drumstel, grote trom, en overig slagwerk.

 

De Dwarsfluit dwarsflut

De dwarsfluit is een houten blaasinstrument. "Dwars" duidt op de houding van de fluit tijdens het blazen. De meeste dwarsfluiten zijn van metaal gemaakt, gewoonlijk zilver. Vroeger werden ze van hout gemaakt, vandaar dat ze ingedeeld zijn bij de houtblazers. De dwarsfluit wordt bespeeld door over het mondstuk heen te blazen. Zo ontstaat een toon. Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Het instrument heeft een warme, heldere klank. Naast de piccolo, is de dwarsfluit het enige instrument in het orkest dat op deze manier bespeeld wordt.

 

De Piccolo piccolo

Piccolo is een Italiaans woord en betekent "klein". De Piccolo is het kleinste instrument van de fluitfamilie. Hij is half zo groot als de dwarsfluit en de klank is een octaaf (8 tonen) hoger. De buis is conisch en gemaakt van hout of metaal en heeft hetzelfde kleppenmechanisme als de dwarsfluit. De piccolo wordt bespeeld door over het mondstuk heen te blazen. Zo ontstaat een toon. Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument tonen maken. Het instrument heeft een helder geluid en is komt boven alle andere orkestinstrumenten uit. De hoogste toon is gelijk aan die van de vleugel. 

 

De Klarinet klarinet

De klarinet is een houtblazer, gemaakt van Afrikaans hardhout of kunststof. Aan de onderkant van het mondstuk zit een enkel stuk riet bevestigd d.m.v. een metalen band (de klarinet hoort bij de enkelriet-instrumenten). Om geluid uit de klarinet te krijgen moet je lucht persen tussen het riet en het mondstuk. Hierdoor breng je het riet in trilling en wordt een toon gemaakt. Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. De klarinet wordt veel gebruikt in orkesten, de harmonie en binnen de jazzmuziek.

 

De Hobo hobo

De hobo is de kleinste van de dubbelriet-instrumenten. Het is een houten blaasinstrument met een dubbel
riet (vandaar de naam dubbelriet-instrument). Om geluid uit het instrument te krijgen, moet je lucht door het riet blazen. Hierdoor breng je het riet in trilling. Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Het instrument wordt vaak gebruikt bij droevige melodieën. De hoboïst geeft de toon aan bij het stemmen van het orkest.

 

De Saxofoon saxofoon

Evenals bij de klarinet, is bij de saxofoon aan de onderkant van het mondstuk, een enkel stuk riet bevestigd d.m.v. een metalen band (de saxofoon hoort dan ook bij de enkelriet-instrumenten). Om geluid uit de saxofoon te krijgen moet je lucht persen tussen het riet en het mondstuk. Hierdoor breng je het riet in trilling en wordt een toon gemaakt. Kleppen zorgen ervoor dat de gaten, die in de buis van het instrument zijn geboord, afgesloten kunnen worden. Door het indrukken of loslaten van deze kleppen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Oorspronkelijk bestond de saxofoon-familie uit 14 leden. Tegenwoordig worden er nog maar 7 gemaakt. Deze 7 zijn, te beginnen met de kleinste: de sopranino, de sopraan, de alt, de tenor, de bariton, de bas, de contrabas. Alleen de sopraan, de alt , de tenor en de bariton worden nog op grote schaal gebruikt. De afbeelding hieronder is van een alt-saxofoon. De saxofoon wordt veel gebruikt in orkesten, harmonie en fanfare en binnen de jazz- en popmuziek.

 

De Trompet trompet

De trompet is één van de hoogst klinkende koperen blaasinstrumenten met een heldere toon. Om geluid uit een trompet (en andere koperblazers) te krijgen is het niet voldoende om krachteloos door de buis te blazen, je moet de lucht juist met enige kracht door de buis persen met behulp van lipspanning. Het geluid van de trompet wordt dan geproduceerd door het vibreren van de lippen tegen het komvormige mondstuk. Door het indrukken of loslaten van ventielen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Deze ventielen zorgen ervoor dat de buis van het instrument verkort (hogere tonen) of verlengd (lagere tonen) kan worden. Voordat de trompet ventielen kreeg (19e eeuw) kon je maar een beperkt aantal tonen spelen op dit instrument. De tonen waren alleen hoog en werden bereikt door het veranderen van de lipspanning en de perskracht waarmee de lucht door de buis werd geblazen. De trompet wordt gebruikt bij allerlei soorten muziek, van Zuid-Amerikaanse ballads tot klassieke stukken, bij de fanfare en ook bij pop- en jazzmuziek. 

 

Hoe werkt een ventiel bij de trompet?ventielen

Als het ventiel in rustpositie is, passeert de lucht direct door de hoofdbuis (1). Bij het neerdrukken van een ventiel wordt de lucht omgeleid door een toegevoegd stuk buis, waardoor de lengte van de luchtkolom groter wordt (2).De meeste ventieltrompetten hebben 3 ventielen, die elk op zichzelf of in elke combinatie kunnen worden ingedrukt waardoor de grondtoon van het instrument wordt verlaagd. Het gebruik van deze ventielen stelt de speler in staat om alle noten van de toonladder te produceren.

 

dempersDempers

Hiernaast zie je afbeeldingen van allerlei soorten dempers, die in de klankbeker van bijvoorbeeld een trompet passen. Ze worden gebruikt om het volume te verkleinen en brengen speciale klankeffecten teweeg. Dempers worden gemaakt van hout, metaal, rubber of plastic. Ze worden het meest gebruikt door jazzmusici.

 

 

 

 

 

 

De Trombone 

tromboneDe trombone is een koperen blaasinstrument. De buis van de trombone is vergeleken met de trompet langer, het mondstuk is groter en de beker is wijder. Het instrument kan daardoor lager spelen. De verschillende tonen ontstaan door het in- en uitschuiven van de buis. Elke stand van de buis (er zijn er zeven) noemt men een positie. Het glijden van de ene naar de andere toon heet glissando.

In een symfonieorkest spelen meestal drie trombones mee. Er bestaan ook ventieltrombones, die voor heel snelle passages gebruikt worden. Het woord trombone betekent "grote trompet". Het geluid wordt geproduceerd door het vibreren van de lippen van de speler tegen het mondstuk aan.

 

De Hoorn hoorn

De hoorn is een koperen blaasinstrument waarvan de buis is opgerold in de vorm van een cirkel. De totale buislengte van het instrument is ongeveer 4 meter. Oorspronkelijk werd de hoorn gebruikt voor het geven van signalen. Zo'n signaalhoorn had geen ventielen. De hoorn die nu in het orkest gebruikt wordt heeft wél ventielen (bij de trompet vindt je meer informatie over het gebruik van ventielen).

Het instrument vervult een belangrijke rol in het symfonieorkest. Hierin spelen vier tot zes hoornisten mee die zijn onderverdeeld in hoge en lage blazers. De hoorn kwam voor het eerst in orkesten voor om het geluid van de jachthoorn te verklanken, maar komt nu voor in allerlei soorten muziek. Het geluid wordt geproduceerd door het vibreren van de lippen van de speler tegen het trechtervormige mondstuk. Door het indrukken of loslaten van ventielen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Deze ventielen zorgen ervoor dat de buis van het instrument verkort (hogere tonen) of verlengd (lagere tonen) kan worden. De klank van de hoorn kan enigszins gedempt worden door de hand in de beker te houden.

 

De Bariton / euphonium tuba

Een bariton / euphonium is net als alle andere koperen blaasinstrumenten niets meer dan een sterk verwijdende koperen buis, die smal is aan één uiteinde, daar waar de mond zich moet bevinden en breed is aan het andere uiteinde: de beker. Deze buis is gemaakt van koper. Meestal bedekt met een ander metaal zoals zilver of nikkel, zodat het instrument er mooier uitziet dan het wat doffe koper.

Het typische geluid van een koperen blaasinstrument ontstaat door lucht dat trilt in de buis. Een euphonium heeft een mooie zachte klank. Zo heeft het euphonium dus zijn naam gekregen. Bijna alle blaasinstrumenten zijn als het ware 'opgerold', omdat als je dat simpelweg niet zou doen het instrument veel te lang zou zijn: het instrument is dan niet meer te hanteren. Een euphonium is onopgerold zo'n 2,5 meter lang en is nog niet eens het grootste lid van de koperen blaasinstrumenten.

 

De Tuba (vaak Bes-Bas genoemd)

De tuba is het grootste en dus het laagst klinkende koperen blaasinstrument. Door zijn enorme geluidssterkte speelt er maar één tuba mee in een symfonieorkest. De tuba wordt ook gebruikt in het fanfareorkest. Het geluid van de tuba wordt geproduceerd door het vibreren van de lippen tegen het komvormige mondstuk. Door het indrukken of loslaten van ventielen, kun je op dit instrument verschillende tonen maken. Deze ventielen zorgen ervoor dat de buis van het instrument verkort (hogere tonen) of verlengd (lagere tonen) kan worden.

 

De Bekkens 

Dit zijn ronde, dunne metalen platen die tegen elkaar worden aangeslagen. Ook kunnen ze op een statief zijn aangebracht en worden dan met een (meestal houten) stok aangeslagen. Bekkens zijn er in verschillende maten en vormen een belangrijk onderdeel van het drumstel.

 

Bongo's 

Bongo's zijn kleine trommen uit Latijns-Amerika. Ze worden meestal per paar bespeeld, de ene trom groter dan de andere.De metalen rand, die het strak gespannen vel op z'n plaats houdt, zit lager dan het vel, zodat de speler niet met z'n vingers op de rand slaat.Je kunt verschillende klanken en toonhoogtes uit een bongo halen, door het vel in het midden of aan de rand, met de vingerstoppen of de met vlakke hand aan te slaan. De klank van een bongo is hoog. Vaak worden twee aan elkaar bevestigde bongo's tussen de knieën geklemd, maar ze kunnen ook op een standaard staan. Bongo's worden veel gebruikt in filmmuziek, Latijns-Amerikaanse dansmuziek, popmuziek en soms in het symfonie-orkest.

 

Claves 

Claves zijn twee uit hardhout gemaakte stokken, die op elkaar geslagen worden om geluid voort te brengen. Wanneer je een goed geluid uit de claves wilt halen, moet je van één hand een kom maken (dit is de resonatieruimte waar het geluid versterkt wordt), waar de ene stok op ligt. Met de tweede stok, sla je ritmes op het midden van de eerste stok.Ze worden veel gebruikt in Latijns-Amerika, waar de claves-speler een vast begeleidingsritme speelt bij dansmuziek (rumba, cha cha cha).

 

De Grote trom 

Dit instrument heeft meestal een houten geraamte en is aan de boven- en onderkant met een vel bespannen. Hij klinkt zwaar, laag en dof. De toonhoogte kan niet gewijzigd worden. In het orkest staat de grote trom op een statief. De grote trom wordt ook wel Turkse trom genoemd (vanwege zijn afkomst). Ook in de drumband, de harmonie en fanfare speelt de grote trom een belangrijke rol. Hij wordt aangeslagen met een stok met een vilten kop. Ook het drumstel heeft een grote trom, ook wel bass-drum genoemd. Deze wordt aangeslagen met een voetpedaal (zie afbeelding).

 

De kleine trom 

Dit instrument bestaat uit een houten geraamte dat aan weerszijden bespannen is met een vel. Hij is vaak bevestigd op een statief. Het onderste vel is gewoonlijk voorzien van een snarenmat (acht of meer stukken metaaldraad die over het onderste vel zijn gespannen om extra scherpte aan het geluid te geven). Hij wordt (in de pop- en jazzmuziek) hierdoor ook wel "snare" genoemd. Ook wordt de kleine trom wel "side" genoemd, omdat in looporkesten (b.v. de fanfare), het instrument aan de rechterzij van de bespeler bevestigd wordt. De kleine trom wordt met houten stokken bespeeld en is een veel gebruikt ritme-instrument.

 

De Pauk 

De pauk is een gestemd. Er zijn er altijd twee en soms meer in het orkest te vinden.Het is een metalen ketel, waarover een kalfsvel is gespannen.Dit instrument kan tonen van verschillende hoogte voortbrengen, doordat de spanning van het vel gewijzigd kan worden. Dit gebeurd door het indrukken van een voetpedaal. Ook zijn pauken verschillend van grootte, waardoor de tonen die ze kunnen voortbrengen in hoogte verschillen. Ze worden aangeslagen met stokken met een vilten kop.

 

De Tamboerijn 

De tamboerijn is een handtrom, die bestaat uit een rond houten frame waaraan schellen zijn bevestigd. Vaak is het frame bespannen met een vel.Het instrument wordt bespeeld door het te schudden of door er op te slaan met de hand of een stok.

 

Triangel 

De triangel is een metalen staaf, gebogen in de vorm van een...... jawel, driehoek. Hij geeft een helder geluid, en ondanks de geringe omvang van het instrument, is het geluid goed te horen in een orkest.

 

Woodblock 

De naam zegt het al, het is een houten blok. Eigenlijk is het woodblock een kleine houten spleettrom. Spleettrommen worden gemaakt van een stuk hout of bamboe, dat wordt uitgehold door een spleet (dit is de klank- of resonantieruimte) langs de zijkant. De maten variëren van kleine instrumenten (zoals het woodblock) tot grote Afrikaanse spleettrommen, die gebruikt worden als signaal-instrument. Het woodblock wordt in het midden aangeslagen door een houten stok.In het orkest is hij goed te horen, en komt boven alle andere instrumenten uit.